Veel gepensioneerden denken dat sparen veilig is en dat het belastinggeld op spaargeld niet meevalt. Toch komt er steeds vaker een onaangename verrassing bij de belastingaangifte kijken. Onlangs nog hoorde ik het gesprek aan de keuken tafel van een klant, die ineens flink moest bijbetalen terwijl hij zijn spaargeld juist gedacht had netjes op z’n plek te hebben.
Waarom is de belasting op spaargeld opeens hoger dan verwacht?
Het lijkt alsof de Belastingdienst jaarlijks het spel verandert. In 2023 rekende men namelijk met een forfaitair rendement van 0,92% over spaargeld, terwijl voor de voorlopige aanslag maar 0,36% werd aangehouden. Dat is ruim tweeënhalf keer meer, wat direct doorwerkt in de te betalen box 3-heffing. Voor wie meer dan €57.000 aan spaargeld heeft, kan dit behoorlijk in de papieren lopen.
Ooit ging men zelfs uit van 0,01% rendement, wat de werkelijkheid flink onderschatte. Dit verschil tussen veronderstelde en werkelijke rendementen komt omdat de Belastingdienst het systeem steeds probeert te laten aansluiten bij wat mensen echt verdienen aan sparen en beleggen. Dat heeft te maken met een uitspraak van de Hoge Raad in 2021, die strenger is voor de fiscus.
Wat betekent dit concreet voor gepensioneerden met spaargeld?
Stel, je hebt als gepensioneerde een spaarpotje van 100.000 euro. Waar je bij de voorlopige aanslag gerekend had op een zeer beperkt fictief rendement, wordt dat dus nu bijna één procent. Nettoschuld bij de fiscus, zeg maar. Voor sparen, deposito’s en contanten ligt het verwachte rendement op 0,92%, terwijl langjarige gemiddelden voor andere vermogensvormen zoals aandelen op 6,17% liggen.
Met een hoger forfaitair rendement betaal je dus meer belasting over je spaargeld. Dit kan het verschil maken tussen een kleine naheffing of een behoorlijk bedrag ineens.
| Vermogen | Forfaitair rendement 2023 | Effect op belastingheffing |
|---|---|---|
| Spaargeld | 0,92% | Ruim 2,5x meer belasting dan voorspeld |
| Voorlopige aanslag spaargeld | 0,36% | Lager dan definitief |
| Aandelen en obligaties | 6,17% | Vaststaand langjarig gemiddeld rendement |
| Rente op schulden box 3 | 2,46% | Lagere rente dan verwacht, minder aftrek |
Doe jij dit ook? Denk je dat sparen zonder gedoe belastingvrij blijft?
Veel gepensioneerden laten hun spaargeld onbewust ongunstig belasten, simpelweg omdat het overzicht ontbreekt. Denk aan die oudere buurman die zei: ‘Ach, die paar duizend euro extra belasting maakt toch niks uit’. Maar die paar duizend kunnen zomaar oplopen als de rente stijgt en de fiscus de heffing aanpast.
Weet je nog hoe je moeder vroeger azijn gebruikte om alles te poetsen? Dat simpele middel had effect. Zo simpel kan het ook bij je financiën: een goed overzicht, regelmatig checken of de Belastingdienst geen rare sprongen maakt, en op tijd actie ondernemen.
Hoe kun je deze nare verrassingen voorkomen?
Het mag duidelijk zijn dat je niet zomaar af kunt wachten tot de aanslag binnenkomt. Voorkom onaangename verrassingen met een paar slimme stappen:
- Houd je spaargeld en beleggingen goed bij. Zorg dat je precies weet hoeveel je hebt en waar het staat.
- Controleer jaarlijks je voorlopige aanslag en pas deze aan als de rente verandert.
- Overweeg het gespaarde vermogen te spreiden tussen verschillende vormen van beleggen en sparen.
- Vraag advies aan een financieel adviseur die precies weet wat jij kunt doen om je belasting te beperken.
Wat zit er achter de steeds veranderende regels voor box 3?
De Belastingdienst probeert het rendement steeds beter te laten aansluiten op wat mensen echt verdienen. Dat betekent dat er niet meer gewerkt wordt met een vast rendement dat vaak aan de lage kant zat, maar met een dynamisch percentage dat aansluit bij de werkelijke situatie. Het kabinet wil namelijk dat belastingplichtigen niet meer betalen dan nodig, maar ook niet te weinig.
Een voorbeeld daarvan is de rente op schulden, die voor 2023 lager werd vastgesteld dan aanvankelijk gedacht. Op de langere termijn kan dit systeem ook voor rust zorgen, als de cijfers kloppen, maar voor nu blijft het opletten geblazen.
De overgangsfase voor gepensioneerden
Veel mensen weten ook niet dat er een overgangsfase loopt tot 2028, waarin je pensioenregeling niet meteen aangepast hoeft te worden. Dat geeft wat rust, maar eindigt op een moment. Dan moet je wel weten waar je aan toe bent om goed voorbereid te zijn.
Dit maakt het extra belangrijk om ook nú goed aan de bel te trekken als je vermoedt dat je belastingaanslag hoger uitvalt dan je dacht.
Checklist voor (bijna) gepensioneerden met spaargeld
- Hoeveel spaargeld heb ik precies? En hoeveel hiervan valt onder box 3?
- Heb ik mijn voorlopige aanslag in 2023 aangepast aan de actuele spaarrente?
- Welke vormen van vermogen heb ik naast spaargeld? (aandelen, obligaties, deposito’s)
- Heb ik advies gevraagd om belasting te beperken op mijn vermogen?
- Ken ik de data waarop ik mijn aanslag moet controleren en eventueel bezwaar kan maken?
Waarom betalen gepensioneerden soms extra belasting over hun spaargeld?
Omdat het forfaitaire rendement voor spaargeld door de Belastingdienst gereviseerd is en nu meer aansluit bij de werkelijke spaarrentes, betalen zij soms meer belasting dan verwacht bij de aangifte.
Is mijn AOW-uitkering afhankelijk van hoeveel spaargeld ik heb?
Nee, de AOW is een basisuitkering die niet afhangt van je spaargeld. Hoeveel je ook spaart, je AOW blijft hetzelfde.
Kan ik mijn voorlopige aanslag aanpassen als de spaarrente stijgt?
Ja, dat is juist verstandig. Door je voorlopige aanslag aan te passen voorkom je een grote naheffing aan het einde van het jaar.
Wat kan ik doen om de belasting op mijn spaargeld te verlagen?
Je kunt je vermogen spreiden, kiezen voor slimme beleggingen en zorgen dat je goed inzicht hebt in je inkomsten en de bijbehorende belasting. Een financieel adviseur kan helpen met persoonlijke tips.
Wat gebeurt er na de overgangsfase in 2028?
Dan moet je pensioenregeling mogelijk worden aangepast aan de nieuwe regels. Het is goed hier nu alvast op te anticiperen door je financiën op orde te hebben.