Bezit je als AOW’er spaargeld? Dan kun je zomaar met een brief van de Belastingdienst thuis zitten waarin je leest dat je belasting moet betalen over dat spaarpotje. Maar hoe werkt dat precies met vermogensbelasting en die AOW? Het klinkt ingewikkelder dan het is, zo vaak zie je mensen die nét iets te laat doorhebben dat ze boven een grens zitten en hierdoor onnodig belasting betalen.
Hoeveel spaargeld mag je hebben zonder belasting te betalen in box 3?
In 2026 geldt voor spaargeld een heffingsvrij vermogen van €59.357 per persoon. Heb je een fiscale partner, dan is dat bedrag samen €118.714. Dit is de grens waarboven je vermogensbelasting betaalt over het meerdere. Je betaalt dat via de vermogensrendementsheffing, een belasting op een fictief rendement dat de Belastingdienst rekent over jouw spaargeld en beleggingen.
Onlangs vertelde ik aan een klant die nét alarm sloeg: zij dacht slim genoeg te zijn door wat extra spaargeld achter de hand te houden, maar had eigenlijk niet scherp genoeg in de gaten dat haar totale vermogen boven deze grens uitkwam. Resultaat? Onverwachte belastingaanslag.
Waarom verandert het vermogen boven dit bedrag de belasting die je betaalt?
Het hele idee achter box 3 is dat je belasting betaalt over je vermogen, zoals spaargeld, beleggingen en eventueel tweede huizen. Heb je meer dan het heffingsvrije vermogen, dan telt het meerdere mee. De Belastingdienst rekent met een fictief rendement, wat betekent dat je belasting betaalt over een geschatte winst, ook als je die niet echt hebt gemaakt.
Dat voelt soms oneerlijk, zeker als je puur spaart. Een goede buurvrouw van me vertelde ooit hoe ze moeite had met dit systeem omdat ze vrijwel niets aan rente kreeg, maar toch vermogensbelasting moest betalen. Dat is precies waarom de overheid het systeem wil aanpassen vanaf 2028.
Hoe werkt de vermogensbelasting precies en wat verandert er in 2028?
Momenteel rekent de Belastingdienst in 2026 met een fictief rendement van 1,44% over spaargeld en 6,00% over overige bezittingen zoals aandelen. Over het berekende fictieve rendement betaal je 36% belasting.
Vanaf 2028 gaat het systeem op de schop: dan betaal je belasting over het werkelijke rendement. Bijvoorbeeld bij 8% winst op beleggingen betaal je belasting over die €8.000 winst minus een vrijgesteld rendement van €1.800 per persoon.
Voorbeeld: wat betekent dit voor €100.000 met 8% rendement?
| Omschrijving | Bedrag (€) |
|---|---|
| Werkelijk rendement (8%) | 8.000 |
| Heffingsvrij rendement | -1.800 |
| Belastbaar rendement | 6.200 |
| Belastingtarief (36%) | 2.232 |
| Netto overgehouden rendement | 5.768 |
Dat is flink meer belasting dan nu, want in 2026 is het fictieve rendement lager en betaal je minder over datzelfde bedrag. Dus hoe meer je spaart á la beleggen, hoe groter de kans is dat je straks meer belasting betaalt. Goed plannen is dus echt geen overbodige luxe.
Heeft het spaargeld invloed op je AOW-uitkering?
Je spaargeld maakt geen verschil voor de hoogte van je AOW-uitkering. De AOW wordt niet gekort of verminderd als je vermogen hebt, want het is een basisuitkering waar iedereen recht op heeft als je minimaal 50 jaar in Nederland hebt gewoond of gewerkt.
Wel kan je vermogen invloed hebben op:
- AIO-aanvulling: voor mensen met een onvolledige AOW en een laag inkomen geldt een streng vermogenlimiet (€7.770 voor alleenstaanden en €15.540 voor partners).
- Zorgtoeslag en huurtoeslag: met vermogen boven respectievelijk €38.320 en €38.320 (voor alleenstaanden, of dubbel voor samenwonenden) kun je de toeslagen kwijtraken.
- Eigen bijdrage langdurige zorg: spaargeld kan de hoogte beïnvloeden van wat je moet betalen voor zorgkosten via het CAK.
Hoe hou je grip op je vermogen om toeslagen te behouden?
In feite is het een kwestie van overzicht houden. Kijk elk jaar naar je bankrekeningen, beleggingen en eventuele andere bezittingen. Heb je vermogen dat in de buurt komt van de vermogensgrenzen? Dan kun je bijvoorbeeld overwegen om een deel te schenken aan kinderen of kleinkinderen. Dit kan belastingvrij tot een bepaald bedrag per jaar, waardoor je vermogen daalt en je toeslagen veilig zijn.
Ook niet onbelangrijk: de waarde van je eigen woning telt niet mee voor toeslagen, maar kan wel impact hebben bij de berekening van de eigen bijdrage voor langdurige zorg. Zo zag ik een klant die dacht dat zijn spaargeld altijd de grootste factor was, maar uiteindelijk bleek de waarde van zijn huis de doorslag te geven.
Wat moet je doen om niet voor verrassingen te komen staan?
- Breng je totale vermogen goed in kaart. Tel spaargeld, beleggingen en contant geld bij elkaar op en trek eventuele schulden af.
- Controleer elk jaar de vermogensgrenzen voor toeslagen. Belastingregels kunnen veranderen.
- Overweeg schenkingen. Elk jaar mag je een bepaald bedrag belastingvrij schenken, wat je vermogen verlaagt.
- Zorg dat je begrijpt welke hulp je kunt krijgen. SVB, Belastingdienst en CAK hebben handige websites en klantenservices.
- Schakel tijdig een financieel adviseur in. Vaak scheelt dat niet alleen geld, maar ook stress.
Wordt mijn spaargeld belast als ik AOW ontvang?
Ja, als je spaargeld boven het heffingsvrije vermogen uitkomt, betaal je vermogensbelasting over het meerdere, los van je AOW-uitkering.
Kan mijn spaargeld invloed hebben op toeslagen?
Ja, voor zorgtoeslag, huurtoeslag en andere aanvullende regelingen wordt gekeken naar je vermogen. Boven bepaalde grenzen vervallen je toeslagen.
Verandert er iets aan de vermogensbelasting in 2028?
Vanaf 2028 betaal je belasting over het werkelijke rendement van je vermogen in plaats van een fictief rendement, wat vooral beleggers kan raken.
Heeft mijn eigen woning invloed op mijn toeslagen en zorgkosten?
De waarde van je woning telt niet mee voor toeslagen, maar kan wel invloed hebben op de eigen bijdrage voor langdurige zorg.
Hoe kan ik mijn vermogen verlagen zonder direct te betalen?
Je kunt bijvoorbeeld belastingvrij schenkingen doen aan kinderen of kleinkinderen, wat het vermogen vermindert en zo toeslagen of extra belasting voorkomt.