Je hoort het overal: het pensioenstelsel verandert. Veel mensen vragen zich af: wat betekent dat nou concreet voor mijn maandelijkse pensioenuitkering? Neem nou Jan, een vader van drie die ik laatst sprak. Hij dacht dat zijn pensioen gegarandeerd hetzelfde blijft, maar dat is dus niet zo simpel meer. Pensioen bouwen gaat niet meer zoals vroeger. Het kan best schommelen, zonder dat je dat meteen in je portemonnee merkt.
Waarom het oude stelsel plaatsmaakt voor een nieuw pensioenstelsel
In het oude systeem was alles vrij vast: een afgesproken pensioenuitkering, gebaseerd op je salaris en hoeveel jaren je hebt gewerkt. Nou ja, niet helemaal vast, want soms was er een kleine verhoging bij goede resultaten, maar over het algemeen wisten mensen waar ze aan toe waren.
Dat is nu verleden tijd. Het nieuwe pensioenstelsel, sinds 1 juli 2023 volgens de Wet toekomst pensioenen (Wtp) van kracht, introduceert een andere manier van pensioen opbouwen: een premieregeling. Simpel gezegd: je bouwt een persoonlijk pensioenvermogen op. Je premie wordt belegd, en je pensioenuitkering hangt af van de opbrengst van die beleggingen.
Wat houdt die premieregeling precies in?
Stel je voor: iedere euro die je aan pensioenpremie betaalt, wordt apart bewaard voor jou. Dat bedrag groeit of krimpt afhankelijk van de economie. Dit in tegenstelling tot het oude systeem, waar het geld van iedereen werd samengevoegd. Hierdoor kan een jongere beleggingen wat risicovoller zijn, omdat die nog tijd hebben om eventuele verliezen goed te maken. Oudere deelnemers krijgen hun opgebouwde vermogen juist voorzichtiger belegd, omdat het geld binnenkort nodig is.
Hoe zit het met je maandelijkse uitkering onder het nieuwe stelsel?
Geen vast bedrag meer elke maand. Die maandelijkse uitkering wordt berekend op basis van het actuele pensioenvermogen. Is de economie goed en doen de beleggingen het goed? Dan kun je rekenen op een hogere uitkering. Staan de markten onder druk? Dan kan het ook zomaar minder zijn.
Ik herinner me een gesprek met een dame die dacht dat na haar 67e alles vaststond. Toen legde ik uit dat het verschil lijkt op de huizenmarkt: de waarde kan fluctueren, maar het verschil met vroeger is dat je pensioen afhankelijk wordt van die waarde. Dat voelt best spannend, maar het zorgt ook voor mogelijkheden.
Wat verandert (en wat juist niet)?
- Wél veranderd: Je pensioenuitkering is niet meer gegarandeerd vast, maar variabel.
- Wél veranderd: Je bouwt pensioen op via een beschikbare premie en een persoonlijk pensioenvermogen.
- Niet veranderd: De AOW blijft zoals hij is, inclusief de opbouw en aanpassing van de AOW-leeftijd.
- Niet veranderd: Je recht op een levenslange uitkering blijft bestaan, zelfs als je langer leeft dan verwacht.
Wat betekent dit voor jou als deelnemer?
De impact hangt er sterk vanaf hoe oud je bent, hoe je pensioenfonds omgaat met de overstap, en hoeveel risico zij nemen met de beleggingen. Bijvoorbeeld, jongere deelnemers zoals een medewerker die net begon, kunnen meer voordeel halen omdat zij langer tijd hebben om te investeren en dus een kans op hoger rendement. Oudere deelnemers die bijna met pensioen gaan, zullen merken dat het pensioenvermogen minder risicovol wordt beheerd, om verrassingen te voorkomen.
Blijf vooral goed op de hoogte via je pensioenfonds. Zij geven aan wanneer de overstap precies plaatsvindt en wat het voor jouw maandelijkse uitkering betekent. Veel pensioenfondsen storten zich nu op 2027 als overgangsjaar, maar het kan verschillen.
Handige tips om zelf invloed te houden op je pensioen
- Check regelmatig je pensioenoverzicht: weet wat je tot nu toe hebt opgebouwd.
- Overweeg extra pensioen opbouwen: via je werkgever of zelf met een lijfrente.
- Hou de beurs en economie een beetje in de gaten: schommelingen horen erbij, maar brengen ook kansen met zich mee.
- Praat erover: vraag je werkgever of pensioenfonds om uitleg bij onduidelijkheden.
- Wees alert op communicatie: bij overstap ontvang je informatie over veranderingen die jouw uitkering beïnvloeden.
Vergelijking oud versus nieuw pensioenstelsel
| Kenmerk | Oud stelsel | Nieuw stelsel |
|---|---|---|
| Garantie pensioenuitkering | Vast bedrag, gegarandeerd | Variabel, afhankelijk van beleggingen |
| Belegging van premies | Geld samengevoegd | Persoonlijk pensioenvermogen |
| Buffers bij pensioenfondsen | Grote verplichte buffers | Kleinere buffers, meer flexibiliteit |
| AOW | Blijft hetzelfde | Blijft hetzelfde |
| Levenslange uitkering | Ja | Ja |
Maar wanneer precies gaat jouw pensioenfonds over?
Dat is nog niet overal duidelijk. Fondsen zoals het ABP zijn van plan de overstap in 2027 te maken. Andere fondsen blijven nog even vaag, maar uiterlijk 31 december 2027 moet iedereen over zijn. De middelen en de gezondheid van het pensioenfonds bepalen wanneer en hoe snel de veranderingen doorgevoerd worden.
Grotere fondsen geven vaak aan het einde van het jaar inzicht in mogelijke indexering, dus verhoogingen of verlagingen van de uitkering. Je pensioen blijft dus afhankelijk van de internationale economie en de prestaties van het fonds.
Weet je waar je nog op moet letten?
- Je partner- en wezenpensioen is vaak afhankelijk van je huidige pensioenregeling. Check goed wat er verandert.
- Je kunt nog steeds een deel van je pensioen ineens opnemen bij pensionering (maximaal 10%).
- Overstappen betekent ook: nieuwe afspraken met je pensioenfonds of werkgever over inleg en rechten.
Is mijn AOW ook veranderd door het nieuwe pensioenstelsel?
Nee, de AOW blijft ongewijzigd. Alleen de AOW-leeftijd kan langzaam stijgen, maar dat is al langer bekend en staat los van het nieuwe pensioenstelsel.
Kan mijn pensioenuitkering dalen bij slechte economische omstandigheden?
Ja, het nieuwe stelsel koppelt je uitkering aan beleggingsresultaten. Bij tegenvallende resultaten kan je uitkering lager uitvallen dan verwacht.
Wanneer weet ik precies hoe mijn pensioen verandert?
Zodra je pensioenfonds of werkgever de overstap maakt en keuzes bekendmaakt, ontvang je duidelijke informatie over wat dit concreet betekent voor jouw uitkering.
Wat betekent de premieregeling voor mijn pensioenopbouw?
Je bouwt pensioen op door een afgesproken premie te betalen, die wordt belegd in een persoonlijk pensioenvermogen. Dit vermogen bepaalt uiteindelijk je pensioenuitkering.